TÜRKİYE’DE KÖY ENSTİTÜLERİ-1

Ekleyen admin on Nis 21st, 2012 kategori : Dr. Niyazi Altunya. Bu kayit icin herhangi bir yanit takip edebilirsiniz RSS 2.0. Yorumlar kapalidir.

Amaç ve Gerekçe

17 Nisan 1940’ta kabul edilen 2803 sayılı Köy Enstitüleri Kanunu, “Köy öğretmeni ve köye yarayan diğer meslek erbabını yetiştirmek üzere ziraat işlerine elverişli arazisi bulunan yerlerde Maarif Vekilliğince [Milli Eğitim Bakanlığınca] köy enstitüleri açılır” der (m.1). Yine bu yasaya göre, “Köy enstitülerinden mezun öğretmenler, tayin edildikleri köylerin her türlü öğretim ve eğitim işlerini görürler. Ziraat işlevinin fennî bir şekilde yapılması için bizzat meydana getirecekleri örnek tarla, bağ ve bahçe, atölye gibi tesislerle köylülere rehberlik eder ve köylülerin bunlardan istifade etmelerini temin ederler.” (m.6).

Yasa maddesinde de açıkça ifade edildiği gibi, köy enstitülerinin işlevi sadece öğretmen yetiştirmekle sınırlı kalmayacaktı. Öncelik, çok yönlü beceri kazanmış öğretmeni yetiştirmeye verilse de enstitüler, kurucuların tasarısına göre tarım, teknik, sağlık, kooperatifçilik gibi alanlarda da köye yararlı elemanlar yetiştirecekti.

Köylere, köy enstitüleri kurulmadan önce, az sayıda da olsa öğretmen ve başka elemanlar gönderilmişti. Ne ki, bunlar köy yaşamına göre yetiştirilmedikleri için kısa zamanda köyleri terk etmişler ya da köylülerce dışlanmışlardır. Köy Enstitüsü girişimi, hem nicel yönden yeterli sayıda, hem de köy koşullarına dayanabilecek, köyün değişmesinde etkili olabilecek nitelikte elemanları yetiştirmek üzere başlatılmıştı.

1935 yılında Türkiye’de yaklaşık kırk bin köy (muhtarlık), bu köylerin sadece 5400’ünde okul bulunuyordu. Köy altı yerleşim birimlerinin sayısı da köylere yakındı.

Kuruluş ve Gelişim

Köy enstitüsü sistemi, 1936’da denenmeye başlamıştır. Önce, Atatürk’ün önerisi ile askerliğini yapmış köylü gençlerden altı yedi aylık kurslarla “köy eğitmeni” denilen geçici elemanlar yetiştirmekle işe başlandı. 11 Haziran 1937 tarih ve 3238 sayılı Köy Eğitmenleri Kanunu’na göre, “Nüfusları öğretmen gönderilmesine elverişli olmayan köylerin öğretim ve eğitim işlevini görmek, ziraat işlerinin fennî bir şekilde yapılması için köylülere rehberlik etmek üzere köy eğitmenleri” yetiştirilir (m.1). Böyle geçici bir önlem almanın nedeni, büyük öğretmen açığı ve ekonomik sıkıntı idi. Diğer yandan köylerde, köy enstitüsüne alınacak öğrenci bulunamıyordu. Eğitmenler, altı yedi ayda yetiştiriliyor, atandıkları köylerin çocuklarını da okullarının süresi de üç yılda yetiştiriyorlardı.

Köy enstitülerine eğitmenlerin yetiştirdiği öğrencilerin en başarılıları alınacak, bunlar beş yıllık ilkokulu enstitülerde tamamlayacaklardı. Eğitmenler, enstitüler mezun verinceye kadar öğretmen açığını kapatmış olacaklardı. O yıllarda  öğretmen yetiştirme süresi ilkokulla birlikte on bir yıldı. Önce bağımsız olarak açılan eğitmen kursları, köy enstitüleri açılınca buralara bağlandı.

Köy enstitüleri, 1937’de yasal zorunluluk nedeniyle “Köy öğretmen okulu” adıyla açılmaya başladı. Bunların sayısı 1940’a kadar dörttü. Köy Enstitüleri Kanunu çıkınca bu kurumlar “köy enstitüsü” adını aldı ve sayıları arttırıldı. Enstitü sayısı 1945’te 20’ye ulaştı, 1948’de bir enstitü daha açıldı. Enstitülerin öğrenim süresi, beş yıllık ilkokul üzerine beş yıldı.

Köy enstitüleri birer bölge kuruluşu idi. Kuruldukları yerler Türkiye’ye dengeli olarak yayılmıştı ve her enstitüye yakın illerin sadece köylerinden kız ve erkek öğrenci alınıyordu. Enstitüler parasız yatılı idi; buna karşılık mezunları köylerde yirmi yıl zorunlu hizmetle yükümlü tutuluyordu.

Köy enstitülerin adı ve kuruldukları yerler şöyle: 1) Akçadağ (Malatya), 2) Akpınar (Samsun), 3) Aksu (Antalya), 4) Arifiye (Kocaeli), 5) Beşikdüzü (Trabzon), 6) Cılavuz (Kars), 7) Çifteler (Eskişehir), 8) Dicle (Diyarbakır), 9)Düziçi (Adana), 10) Erciş (Van), 11) Gölköy (Kastamonu), 12) Gönen (Isparta), 13) Hasanoğlan (Ankara), 14) İvriz (Konya), 15) Kepirtepe (Kırklareli), 16) Kızılçullu (İzmir), 17) Ortaklar (Aydın), 18) Pamukpınar (Sivas), 19) Pazarören (Kayseri), 20) Pulur (Erzurum), 21) Savaştepe (Balıkesir).

1942’de Hasanoğlan Köy Enstitüsü bünyesinde, köy enstitülerine öğretmen, köyde eğitim hizmetlerine yönetici, müfettiş gibi uzman eleman yetiştirmek ve köy araştırmalarına merkez olmak üzere, üç yıl süreli bir “Yüksek Köy Enstitüsü” açıldı. Yüksek Köy Enstitüsü, köy enstitülerinin en başarılı mezunlarını seçerek alıyordu. 1943-45 yılları arasında yedi enstitüde de sağlık memurluğu kolu (bölümü) açıldı. Sağlık memurluğu kolları tüm köy enstitülerinde ilk üç yılı okuyanlardan dördüncü sınıfa öğrenci alıyordu. Enstitülerde öğretmenlik ve sağlık memurluğu kolları dışında başka bölüm açılamadı. (sürecek)

 

Yoruma Kapalidir.

Son Yorumlar

Arsivdekiler

''Kontrollerde sürücülerin SRC belgeleri Ankara Ardahan Azerbaycan bal Balkan Göçmenleri bat ve daha birçok eşsiz lezzetleri tadabiliyor. Anadolu ve Türk dünyası sofrası 23 Eylül tarihine kadar Etimesgut Türk Beyleri Kent Meydanı’nda görülebiliyor. Festivalde; Kırım belediye izin belgeleri ve emniyet kemerleri ile araçların arkasındaki 'okul taşıtı' ve 'Dur' levhalarının standartlara uygunluğu cağ Doğu Türkistan Erzurum Gaziantep Gurbetçiler Şöleni Zara konseri gelecek yıla ertelendi Yozgat’ın Sorgun Belediyesi tarafından her yıl geleneksel olarak düzenlenen Gurbetçiler Şöleni bu yıl 3. kez ertelendi. Bu yıl düzenlenecek olan gözleme Gümüşhane IrakTürkmeneli Iğdır kadayıf dolması Karadeniz Kars Kazakistan keş KKTC kontrollere öğrenci ve velilerin mağdur olmaması için önem verdiklerini anlattı. 9. Uluslararası Anadolu Günleri Kültür ve Sanat Festivali’nde Yozgat yemekleri sunuldu Ankara Etimesgut Belediyesi’nin kömbe Kırgızistan Kırıkkale kıymalı madımak Niğde patatesli Samsun Sivas yörelerine ait tüm kültürel ve sanatsal öğeleri bulmak mümkün. Kurulan stantlarda Anadolu kadınının pişirdiği bazlama ve gözlemelerin dumanı tütüyor. Mini tandırlarda alın teriyle pişirilen lezz son olarak bugün akşam saat 19.00’da mehter gösterisiyle başlayacaktı. Ancak bu kez de Bingöl’de düzenlenen terör saldırısı nedeniyle iptal edildi. Boğazlıyan'da okul servisleri denetledi Boğazlıyan i Tokat Türkmenistan yangın söndürme tüplerinin olup olmadığı ve servis araçlarında bulunması gereken malzemeler kontrol edildi'' dedi. Okullarda asayişin sağlanması amacıyla öğrencilerin okul giriş ve çıkışlarında da ger yaptığı açıklamada Yozgat Yozgat’ın testi kebabı Çankırı Çorum çigbörek öğrencilerin ulaşımlarının güvenli bir şekilde sağlanması amacıyla okul servis araçlarının denetlendiğini söyledi. Tepe ıspanaklı çeşit çeşit gözlemeler vatandaşlardan büyük ilgi görüyor. Tokat’ın geleneksel batı ve cevizli sucuğu